Houtsoorten

 

Beuken
Een relatief zeer harde houtsoort afkomstig van de beukenboom (loofboom) Deze boom groeit o.a. in Europa, West – Azië, Noord- Amerika en Japan. Beukenhout ken een fijne, gelijkmatige nerfstructuur en de kleur is wit tot lichtbruin. Beuken wordt o.a. veel verwerkt tot Scandinavische meubelen. Gestoomd beuken is roze tot licht rood van kleur.

240px-Fagus_sylvatica_BeukenhoutBeukenhouten tafelblad

240px-Buche_Holz_1Beukenhout (niet gestoomd): met een duidelijke aftekening van de groeiringen.

Eigenschappen
De kleur van het hout varieert, afhankelijk van de herkomst, van witachtig tot licht geelbruin, met donkerbruine spiegels. Deze spiegels veroorzaken de kenmerkende druppelvormige tekening die je altijd kunt zien bij gezaagd en geschaafd beukenhout. Er is weinig verschil tussen het kernhout en het spinthout. De nerf van beukenhout is fijn: het is goed te bewerken en te draaien. Beukenhout is een vaste en tamelijk harde houtsoort, die echter weinig duurzaam is, slecht bestand is tegen weersinvloeden en snel krom trekt. Het laat zich goed buigen. Beukenhout wordt soms gestoomd, waardoor het stabieler wordt en minder snel vervormt onder invloed van vocht of temperatuurwisselingen. Als gevolg van het stomen wordt het hout lichtrood tot roze van kleur; stomen maakt het hout wel brozer. Na de kap moet het hout snel uit het bos: als de stam te lang in het bos blijft liggen, kan zogeheten slaap optreden, een aantasting door een schimmel.[1] Beuken heeft bij 15% vochtgehalte een gemiddeld volumieke massa van 700 kilogram per kubieke meter.[2]

Eiken
Het hout van de aloude eikenboom wordt al sinds jaar en dag gebruikt. Deze harde houtsoort wordt vaak verwekt en heeft ideale eigenschappen. Het heeft een warme en degelijk uitstraling en beschadigt minder snel dan bijvoorbeeld vuren en grenen. De nerf van deze houtsoort is, afhankelijk van de soort, fijner en bevat meer of minder noeste. Beuken, Noten, Mahonie en kersen zijn net als eiken afkomstig van loofbomen. Deze harde houtsoorten hebben een zeer eigen karakter, de duidelijke nerfstructuur geeft deze houtsoorten een rijke en luxueuze uitstraling.

Hout van dewintereik
Schijf uit jonge eik. Door zogeheten collapse vertoont het hout droogscheuren. Ook zijn de radiale strepen, mergstralen en de donkere kern en het lichte spinthout te zien op het kopse vlak.

Eikenhouten biervaten

       
 

Dwarsdoorsnede eikenhout (kernhout) onder een microscoop

Eiken (of eikenhout) is een van de bekendste houtsoorten. In het algemeen is eiken sterk en hard, maar toch redelijk makkelijk te bewerken en af te werken. Onder water dient het echter wel beschermd en geconserveerd te worden (paalwerk en jachtbouw). Ook wordt het verwerkt tot fineerlagen voor het belijmen van meubelwerk.

Er is groot verschil tussen het ene eikenhout en het andere. Tot de bekendste handelsgroepen horen

  • Europees eiken: Dit is het traditionele eikenhout, waarvan onder andere de klassieke eiken meubelen en beelden gemaakt zijn. Niet alleen meubels, maar ook deuren, parket, kozijnen en trappen en ook schepen en sluisdeuren werden traditioneel van eikenhout gemaakt. Door de schaarste (en prijs) wordt dit meer en meer vervangen door andere soorten, onder andere meer bestendige houtsoorten als Azobé of Afzelia. Ook binnen Europa is een grote variëteit aan kwaliteiten te onderkennen, men maakt onderscheid in Spessart-eiken, recht van draad en fijnjarig, Frans eiken, harder en donkerder van kleur en het prachtige maar zeldzame Slavonisch eiken, grote lengtes als regel zonder noesten of kwasten.
  • Amerikaanse wit eiken: is lichter van kleur.
  • Amerikaanse rood eiken: is rozer van kleur, zachter, grover van nerf.
  • Japans eiken, fijne spiegel, licht van kleur.

‘Donker eiken’ is veelal geen aparte houtsoort maar ontstaat veelal door een behandeling (met ammonia). Ook verkleurt het tot blauw daar waar het in contact komt met ijzer, door het aanwezige looizuur.

Al het eiken wordt geleverd door het geslacht eik (Quercus), maar de naam wordt ook wel gebruikt voor houtsoorten die in enig opzicht aan eiken doen denken. Voorbeelden zijn essen en iepen, maar die missen de mooie ‘spiegel’ die zo karakteristiek is voor eiken. Spiegels zijn de mergstralen voor het radiale transport van voeding en vocht bij leven uiteraard.

266px-Quercus_ilex_rotundifolia

Van de andere kant is het niet zo dat al het hout dat afkomstig is van een eik daarmee ook eikenhout is. Een bekende uitzondering is de steeneik. Deze levert heel ander, zeer hard en zwaar hout dat azijnhout genoemd wordt.

Teak
Deze houtsoort kent verschillende hardhoutsoorten zoals teak, bangkirai, sisam of durian. Vrijwel alle koloniale meubelen worden geïmporteerd vanuit India, Indonesië of Zuidoost-Azië. De grote klimaatverschillen tussen Azië en Europa zorgen ervoor dat het hout blijft werken. Dit betekent dat tijdens het gebruik teakhout scheurt, trekt of krimpt. Dit geeft het authentieke karakter aan de meubelen van deze houtsoort weer en is niet te voorkomen.

Nieuw teak
Het nieuwe teak wordt ook wel ‘Djati’ genoemd en is het meubelhout dat beschikbaar is voor houtproducten. Dit hout wordt verbouwd op speciale plantages. Bij deze plantages wordt constant aan jonge aanplant gedaan. Voordat het hout verbruikt wordt voor de meubelen, wordt de boom gekapt en het hout gezaagd, waarna het in de openlucht wordt gedroogd. Vers gekapt hout is groenachtig, geelbruin van kleur en verkleurt direct in het zonlicht naar goudbruin, wat resulteert in grote kleurverschillen. Omdat het hout in de openlucht wordt gedroogd, bevat het hout een wisselend vocht percentage, dat trek- en krimpscheurtjes tot gevolg kan hebben. Men kent in dit gebied het zogenaamde regenseizoen van oktober tot medio maart, dit in combinatie met de winterperiode in Europa zorgt voor het ‘werken’ van het hout. In Europa stookt met gedurende de winter de huizen droog waarbij een vochtpercentage van 12% tot 14% uit het hout verdwijnt, wat uiteindelijk ‘krimp’ in het hout veroorzaakt. Al deze kenmerkende eigenschappen geven teakhout het specifieke en speciale uiterlijk.

Oud en gebruikt teak
Oud teak ofwel ‘Dinkle’ hout wordt hoofdzakelijk verkregen uit sloopobjecten van bijvoorbeeld ouden huizen, vloeren, schepen, oude meubelen en banken. Na de droging (killingdry) en uitsortering blijven de handgemaakte meubelen hun karakteristieke uitstraling behouden, ofwel houtstructuren, kleurverschillen en inzetstukken geven elk hand gemaakt product een eigen uitstraling. Kenmerkend is dat ieder artikel anders ofwel uniek in zijn soort is. Maatverschil komt voor in dikte, breedte en hoogte mede door de verschillende meubelmakers. Zelfs het beslag op de meubelen is met de hand gemaakt.

Oud hout
Meubelen van oud hout zijn sfeervol en karakteristiek. Deze meubelen zijn stuk voor stuk uniek, hetgeen voortkomt uit de eigenschappen welke oud hout met zich mee brengt. Een eigenschap van oud hout is dat er krimpscheuren in zitten en dat het hout blijvend werkend is. Ook kleur en detailverschillen zijn aanwezig. U begrijpt dat meubelen die vervaardigd zijn uit oud hout gemaakt zijn van al eerder gebruikt hout. Spijkergaten en houtwormgaten zijn veelal aanwezig. Eetkamertafels worden gemaakt in verschillende maten en uitvoeringen. Sommige tafels worden gemaakt volgens het “Mes & Groef” principe. Dit betekent dat er meer ruimte tussen de planken van het bovenblad kan zitten. Als laatste is het verstandig te weten dat deze meubelen afgewerkt zijn met een waslaag. Houdt u er rekening mee dat deze meubelen vier keer per jaar in de was gezet dienen te worden> het is raadzaam om onderzetters te gebruiken, let erop dat een meubelstuk dat in de was staat, kringen vertoont als u er vochtige en/of warme spullen op plaatst, zoals kopjes en glazen. Omdat veel van deze producten met de hand zijn vervaardigd, zijn detail- kleur- en verbindingsverschillen onvermijdelijk.

Massief hout
Hiervoor worden de planken uit de stam gehaald en vervolgens weer bij elkaar gevoegd. Behalve bij de fijne houtsoorten is dit de goedkoopste oplossing. Het hout is echter wel hygroscopisch, dat wil zeggen dat het vocht absorbeert. Deze vochtigheid doet de vezels zwellen en leidt tot een vervorming van de vezels die loodrecht staan op het oppervlak. Gezien de natuurlijke vorming van het hout worden de panelen gevormd door samen te stellen delen, te voorzien van een groef en voldoende speling.

Let op! Bij alle houtsoorten waar delen van het hart van een boom zijn gebruikt, treedt er na verloop van tijd werking op.